Najcięższą i jednocześnie najgroźniejszą formą nadciśnienia tętniczego jest nadciśnienie złośliwie. Choroba ta w zastraszającym tempie powoduje niewydolność wielu narządów m.in. mózgu i serca. Nieleczone może przyczynić się do szybkiej śmierci. Jakie są przyczyny oraz objawy tej choroby? Co robić jeśli już zachorujemy?
Coraz większa wykrywalność nadciśnienia oraz powszechność leczenia hipotensyjnego (które obniża ciśnienie) sprawia, że nadciśnienie złośliwe diagnozuje się coraz rzadziej. Badania wykazują, że niecały 1% chorujących na nadciśnienie tętnicze ma właśnie nadciśnienie złośliwe. Występuje ono zazwyczaj u mężczyzn w wieku około 44 lat i kobiet w wieku około 36 lat.
Nadciśnienie złośliwe – co to takiego jest
Nadciśnienie złośliwe nazywane jest również nadciśnieniem przyspieszonym oraz fazą złośliwą nadciśnienia tętniczego. Na szczęście jest to rzadka choroba. Cechą charakterystyczną jest uszkodzenie i martwica środkowej ściany małych i tych najmniejszych tętnic. Jest to bardzo niebezpieczne, gdyż to właśnie one doprowadzają krew to narządów np. serca, mózgu, wątroby czy nerek. Skutkiem tego jest niewydolność i uszkodzenie tych narządów, co może spowodować nawet śmierć chorego. Najgorsze jest też to, że choroba bardzo szybko postępuje. Nagły i duży wzrost ciśnienia tętniczego przyczynia się do zmian w układzie naczyniowym, a następnie niewydolności wielonarządowej.
Jednak w nadciśnieniu złośliwym kluczowym jest nie zbyt wysokie ciśnienie, a zbyt wysokie i gwałtowne skoki ciśnienia. Dla osoby, która funkcjonuje ze względnie stałym ciśnieniem jego nagły skok może mieć skutki nawet śmiertelne, dlatego też choroba jest niezwykle ciężka do leczenia. Taki rodzaj nadciśnienia jest o tyle łatwy do wykrycia, gdyż większość objawów pojawia się po przebudzeniu i z czasem ustępuje. Jest to spowodowane szybkim wzrostem ciśnienia, które powoduje zmiany wewnątrznaczyniowe, a jednocześnie po pewnym czasie po przebudzeniu ciśnienie ponownie spada.
Przyczyny i czynniki ryzyka wystąpienia nadciśnienia złośliwego
Pojawienie się nadciśnienia złośliwego może być spowodowane nieleczonym, bądź leczonym nieprawidłowo nadciśnieniem tętniczym pierwotnym lub nadciśnieniem tęcz niczym wtórnym (bez względu na stopień zaawansowania choroby). Nadciśnienie złośliwe często wywoływane są przez choroby nerek, gdzie może dojść do miąższu nerek lub patologii naczyń nerkowych.
Objawy nadciśnienia złośliwego
- Postępująca choroba niewydolności nerek
- Wysokie ciśnienie rozkurczowe (140, a nawet 150 mmHg)
- Osłabienie
- Silne bóle głowy
- Zaburzenia widzenia
- Ciężka encefalopatia nadciśnieniowa
Zdarza się, że dominują objawy pochodzące z innych narządów np. przewodu pokarmowego czy zawał serca.
Powikłania nadciśnienia złośliwego
Nadciśnienie złośliwe często wiąże się z późniejszymi powikłaniami. Może to być:
- obrzęk płuc
- uszkodzenie nerek
- uszkodzenie siatkówki oka czy retinopatia nadciśnieniowa
- niewydolność serca
- udar mózgu
Diagnostyka nadciśnienia złośliwego
Choroba rozpoznawana jest najczęściej na podstawie objawów. Potwierdzeniem jest badanie dna oka. Pozwala ono bowiem określić trzeci, bądź czwarty okres retinopatii nadciśnieniowej, wysięki, obrzęk tarczy nerwu wzrokowego, wylewy siatkówkowe.
Leczenie nadciśnienia złośliwego
Celem takiego leczenia jest obniżenie ciśnienia tętniczego. Stosuje się w tym celu środki hipotensyjne. Odpowiednie preparaty dobiera się w taki sam sposób, jak przy leczeniu nadciśnienia pierwotnego. Specjalista zaleca przyjmowanie określonego, bądź dodaje się inne środki, które obniżają ciśnienie.
Dieta i aktywność fizyczna – istotne przy nadciśnieniu złośliwym
Dieta jest bardzo istotnym elementem jeśli chodzi o leczenie nadciśnienia złośliwego. Powinna być niskokaloryczna – około 1500kcal na całą dobę. Chory powinien ograniczyć, bądź zrezygnować ze spożywania soli kuchennej. Bardzo ważna jest też aktywność fizyczna, chory powinien uprawiać jakiś sport, chodzić na spacery czy jeździć na rowerze.
Nadciśnienie złośliwe a nadciśnienie przyspieszone
Możliwe, że słyszałeś kiedyś o nadciśnieniu przyspieszonym, a nie złośliwym. Jest to bardzo prawdopodobne. Po rozpoznaniu tej choroby oraz jej zrozumieniu postulowano o zmianę nazwy jednostki chorobowej z nadciśnienia złośliwego na nadciśnienie przyspieszone. Jednak pomimo wszelkich zmian prawnych w języku pozostała w użyciu nazwa nadciśnienia złośliwego co więcej jest ona również znacznie bardziej popularna. Jednak obie nazwy wskazują na tą samą chorobę.
Przebieg choroby – nadciśnienia złośliwego
Nie wyróżnia się jakotakiego przebiegu chorobowego, ponieważ powstające zmiany wewnątrznaczyniowe są kwestią osobniczą. Oznacza to, że cierpiąc na nadciśnienie złośliwe możemy cierpieć na zupełnie inne problemy niż inna osoba cierpiąca na tą samą chorobę. Wszystko zależy od naszego organizmu. Można jednak nakreślić delikatny obraz tego jak może przebiegać choroba z pewnymi zmiennymi. Tak też objawy choroby mogą występować różne, z tych wyżej wymienionych, często jednak jest to więcej niż jeden objaw, który pojawia się najczęściej zaraz po wstaniu z łóżka lub samym przebudzeniu. Takie nagłe skoki ciśnienia mogą powodować różne zmiany w organizmie, jednak najczęściej są to zmiany takie jak:
- choroby nerek – uszkodzenie prawidłowej pracy oraz funkcji nerek
- choroby serca – najczęstszym problemem jest przerost mięśnia
- powikłania mózgowe – może dojść do upośledzenia bardzo istotnych funkcji mózgowych, na szczęście większość ze zmian powstałych z powodu nadciśnienia złośliwego jest możliwa do odwrócenia
Jednak która z chorób wykształci się jako pierwsza oraz w jakim stopniu będzie powodowała uszkodzenie danego narządu jest kwestią zupełnie osobniczą i u każdego może postępować zupełnie inaczej.
Skutki nieleczenia nadciśnienia złośliwego
Nadciśnienie złośliwe nieleczone jest niezwykle niebezpieczne dla zdrowia, przede wszystkim dlatego, że w pewnym momencie następuje krytyczne uszkodzenie mięśnia sercowego, pracy mózgu lub nerek, a czasem wszystkiego naraz co doprowadza do natychmiastowego zgonu. Zanim do tego dojdzie nagłe skoki ciśnienia powodują regularne pogarszanie się stanu zdrowia oraz stanu narządów. Na szczęście choroba rzadko zabija szybko, dlatego też przeważnie jest czas na rozpoczęcie leczenia, ważne jest jednak aby nie ignorować niepokojących objawów i jak najszybciej udać się do specjalisty w celu konsultacji!