Przypadek Kompleksu Edypa, został opisany przez ojca psychoanalityki Zygmunta Freuda, oraz przez szwajcarskiego psychiatrę i psychoanalityka C.G. Junga. Kompleks ten jest związany z zaburzeniami na tle psychiczno – seksualnym u chłopców w wieku około 3 do 6 lat. Kreujące się wówczas jeszcze pragnienia i potrzeby dziecka mogą wpływać na nie w negatywny sposób, pomimo tego, że dziecko nie jest w stanie zrozumieć i pojąć dlaczego tak się właśnie dzieje, oraz dlaczego odczuwa takie emocje. W kompleksie Edypa, główną rolę odgrywa postać matki.
Dziecko zaczyna czuć do niej jeszcze większą miłość, oraz pożądanie. Nie jest to również odbierane przez młodego chłopca jako więź dziecko – matka, lecz jako coś bardziej intymnego i seksualnego. Chłopiec zaczyna również postrzegać postać ojca jako potencjalnego rywala, który będzie odbierał mu matkę, oraz stwarzał dla niego bezpośrednie zagrożenie. Z drugiej strony, ojciec staję się silnym autorytetem i rozwijające się dziecko zaczyna go podziwiać, oraz stara się go naśladować. Zazwyczaj w głowie dziecka pojawia się dużo sprzecznych ze sobą emocji, zarówno miłość jak i nienawiść do ojca, strach przed własnymi myślami, ale też wewnętrzna siła, która prowadzi do spełnienia żądzy.
Skąd wzięło się określenie „Kompleks Edypa”?
Nazwa ta, oraz charakterystyka wywodzą się ze znanej greckiej mitologii napisanej przez Sofoklesa, która opowiada o Edypie, synu króla Teb Lajosa i matki Jokasty. Po narodzinach Edypa, król usłyszał straszliwą przepowiednię, głosiła ona bowiem, że dorosły Edyp zabije swojego ojca, przejmując tym samym tron i panowanie, oraz poślubi królową, która jednocześnie jest jego matką. Kazał on więc zostawić dziecko w górach, oraz przebić jego stopy gwoździem, aby nie mógł on chodzić i nie przeżył. Dziecko zostaje jednak znalezione przez pasterza i jest też przez niego wychowywane, wiele lat później dorosły Edyp idzie do delfickiej wyroczni, gdzie dowiaduje się, że zabije władnego ojca, oraz poślubi matkę. Nieświadomy swojego pochodzenia, ucieka z Koryntu bojąc się, że przepowiednia dotyczy jego przybranych rodziców.
Po drodze natrafia na swojego prawdziwego ojca, którego zabija w wyniku potyczki, która się między nimi potoczyła, w Tebach, Edyp natrafia na sfinksa nękającego ludzi, ten zadaję mu zagadkę, którą młodemu mężczyźnie udaję się rozwiązać i jako zwycięzca zasiadł na tronie, oraz poślubił królową. Jego szczęście nie trwało jednak długo, gdyż na Teby zaczęły spadać plagi i nieszczęścia, Edyp wysłał więc swojego szwagra, aby ten porozmawiał z delficką wyrocznią i dowiedział się, dlaczego lud Teb tak cierpi. Wyrocznia powiedziała, że w mieście znajduje się zabójca króla, Lajosa, który musi zostać odnaleziony i ukarany, w innym przypadku tebańczycy nie zaznają spokoju. Śledztwo prowadzone przez króla ujawniło przed nim przerażającą prawdę, iż to on jest mordercą ojca, oraz o tym, że poślubił on własną matkę. W geście rozpaczy Jokasta popełnia samobójstwo, a Edyp oślepia się i opuszcza Teby.
Jak poradzić sobie z Kompleksem Edypa u dziecka?
Dziecko zwalczające kompleks Edypa powinno stłumić w sobie narcystyczne myśli, oraz powinno dostać pozytywny przykład od rodziców pokazujący, że relacja dziecko – rodzic, a rodzic – rodzic jest zupełnie różna. Dziecko zaczyna wtedy dostrzegać, że to co czuło nie jest do końca właściwe, przekierowuje wtedy swoje zainteresowania w inną stronę nie tracąc tym samym miłości ojca i matki, oraz przekonuje się, że kontakty z rówieśnikami są dla niego lepsze i ciekawsze.
Czym może skutkować nieleczony Kompleks Edypa:
Nie zwalczony kompleks Edypa może skutkować poważnymi zaburzeniami na tle psychicznym i seksualnym. Jeżeli w małżeństwie dochodzi do rozwodu i matka całą miłość przelewa na syna, lub jeśli matka stawia siebie wyżej niż ojca, dziecko takie może poczuć się zwycięzcą. Ma to negatywny wpływ na jego psychikę i zachowanie, ponieważ jako dorosły mężczyzna może nie być w stanie zawrzeć związku małżeńskiego, ani nawiązać dłuższego związku, lub staję się tak mocno zżyty z matką, że jego życie kręci się tylko wokół niej. Osoby takie miewają duże problemy z agresją i próbują sprawować kontrolę nad wszystkim i każdym człowiekiem, z którym nawiążą kontakt, ponieważ taki przykład dostały one od swojej matki.
Jak pomóc dziecku?
Rodzic powinien pomóc dziecku się ukierunkować, pokazać mu w którą stronę dziecko powinno skierować swoje myśli i odczucia, aby dręczące je problemy i kompleksy dały się łatwo rozwiązać. Powinno się również w sposób stanowczy, ale nie agresywny rozdzielić granicę, między tym na jakie zachowania względem rodziców może pozwolić sobie dziecko, a jakich zachowań należy unikać. Co ciekawe, problem jakim jest kompleks Edypa ma swój odpowiednik, w stosunku do dziewcząt. W tym przypadku nazywa się go kompleksem Elektry i tak jak u chłopców miłość i żądza posiadania kierują się w stronę rodzica. W tym przypadku jednak dziewczynki stają się zazdrosne o ojca i rywalizują o jego miłość i uwagę z matką. Tak jak i w przypadku kompleksu Edypa, kompleks Elektry może prowadzić do poważnych zaburzeń na tle psychicznym dziecka i w ten sposób źle oddziaływać na jego dalsze życie.