Brodawczak (z łac. Papilloma) jest niegroźnym, łagodnym nowotworem płaskonabłonkowym, wywodzącym się z nabłonka powierzchniowego o różnych lokalizacjach. Jego odmianą jest Brodawczak odwrotny wrastający do tkanki stanowiącej podłoże dla nabłonka.
Rodzaje brodawczaka są zależne od obszaru występowania. Wyróżniamy:
- Brodawczak jamy ustnej (przypominający kalafior lub liczne palczaste wypustki)
- Brodawczak jamy nosowe, zatoki przynosowej
- Brodawczak krtani (mogą dawać różne objawy – chrypka,kaszel, krwioplucie)
- Brodawczak pęcherza moczowego (objaw: bezbolesny krwiomocz)
- Kłykciny kończyste (brodawki weneryczne m.in. okolice sromu, pochwy, prącia, odbytu,moszny, jamy ustnej, języka, krtani, warg )
- Brodawczak sutka ( najczęstszy objaw: wyciekająca krew z brodawki)
- Brodawczak splotu naczyniówkowego mózgu (postępujące wodogłowie)
- Brodawczak skóry (w obrębie skóry twarzy oraz naturalnych otworów człowieka)
Przyczyny
To wirus HPV jest przyczyną powstawania brodawek. Występuje w ok. 100 odmianach, z których niektóre typy mogą przyczyniać się do łagodnych zmian w postaci brodawek na skórze, niegroźnych zmian w postaci kłykcin kończystych lub do złośliwych nowotworów, tj. rak szyjki macicy i prącia.
- typy niskiego ryzyka: wirusy HPV typu 1 i 2 przyczyniające się do kurzajki czy brodawki stóp.
- Wirusy HPV typu 6 i 11 to typy wirusów przenoszonych drogą płciową wywołujące brodawki weneryczne.
- Typy wysokiego ryzyka (związane z rozwojem nowotworu): wirusy HPV 16 i 18 są wysoko rakotwórcze, (u mężczyzn bardzo rzadko są przyczyną raka prącia czy odbytu)
Wirusem HPV można w głównej mierze zarazić się przez stosunek płciowy czy ogólny kontakt ze skórą zarażonego. Według statystyk aż 80% kobiet (przed 50 rokiem życia) zostają zarażone wirusem. HPV podczas kontaktów seksualnych wnika do organizmu przez uszkodzenia naskórka po czym atakuje komórki.
Najczęstsze przyczyny zakażenia:
- zbyt niska higiena osobista
- zażywanie tytoniu
- stosowanie tabletek antykoncepcyjnych
- niedobór witaminy A
- wczesne współżycie seksualne
- osłabienie układu immunologicznego
- posiadanie wielu partnerów seksualnych
Objawy
Zależą głównie od lokalizacji brodawczaka. Niestety zakażenie wirusem HPV jest najczęściej bezobjawowe gdyż samoistnie potrafi ustąpić w przeciągu 2 lat. A nawet dzięki sprawnie funkcjonującemu układowi odpornościowemu, ustępuje w ciągu 6-12 miesiącach od zakażenia. U części osób, zwłaszcza tych o obniżonej odporności, może dojść do zakażenia przewlekłego, które ostatecznie może doprowadzić do rozwoju raka.
Najczęstszymi, odnotowanymi objawami brodawczaka są:
- stany zapalne cewki moczowej lub pochwy,
- krwiomocz,
- kaszel,
- trudności w oddychaniu,
- chrypka,
- okołoodbytnicze i odbytnicze śródbłonkowe symptomy stanu przedrakowego,
- śródbłonkowe kontrolowane namnażanie się komórek organizmu przekształconych
w komórki nowotworowe sromu prowadząca do raka brodawkowatego, - zmiany przedrakowe szyjki macicy z rakiem macicy włącznie,
- występowanie brodawczaka krtaniowego u noworodków,
- występowanie brodawek płciowych bądź kłykcin,
Leczenie
W większości przebiega w postaci chirurgicznej. Chirurg ma za zadanie usunąć niepotrzebną oraz łagodną zmianę nowotworową. W najczęstszych przypadkach stosuje się leczenie objawowe zależnie od objawów pojawiających się u osoby chorej:
- zmiany przednowotworowe typu grudkowatość bowenoidalna- stosuje się krioterapię, elektrokoagulację, zabiegi laserem lub zabiegi chirurgiczne
- choroba Bowena (przedinwazyjny rak skóry)- stosuje się krioterapię, laseroterapię, zabiegi chirurgiczne i leczenie farmakologiczne maściami,
- kłykciny kończyste (brodawki weneryczne m.in. okolice sromu i pochwy) – czasem zanikają samoczynnie. Kiedy potrzebne jest usunięcie stosuje się leczenie farmakologiczne (Aldara, Wartec, Cyndoline) lub zabieg operacyjny.
- rak prącia i rak odbytu – leczenie chirurgiczne, a także chemioterapia i radioterapia.
- Brodawczak pęcherza moczowego- wymaga usunięcia (metodą tradycyjną lub przezcewkowego)
- Brodawczak sutka – leczeniem z wyboru jest chirurgiczne usunięcie zmiany
- Brodawczak splotu naczyniówkowego mózgu – wycięcie zmiany
Dotychczas nie wynaleziono żadnych skutecznych leków mających na celu całkowitą eliminację wirusów brodawczaka ludzkiego. Nie oznacza to iż należy bagatelizować czy nie podejmować prób wyeliminowania objawów towarzyszących chorobie. Istnieją szczepionki, zapobiegające zakażeniom wirusem HPV typu 6, 11, 16 i 18.